Kościół parafialny

Kościół parafialny w Górze Kalwarii  pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP jest głównym miejscem kultu w naszym mieście. Znajduje się tam zawsze Najświętszy Sakrament, a w Nim obecny Jezus Chrystus - Gospodarz miasta. Świątynia zbudowana jest w stylu  barokowym. W głównym ołtarzu znajduje się  wizerunek Matki Bożej Pocieszenia.  Patrząc na ten obraz można zobaczyć spokojne, ujmujące ciepłem spojrzenie Matki, która na lewej dłoni trzyma Dzieciątko Jezus, a w prawej złotą buławę (ten sposób przedstawienia w ikonografii zwany jest hodigitrią, a podkreśla on Boże macierzyństwo Maryi). Cudowny obraz NMP, Łaskawej Matki Pocieszenia pochodzi z początku XVII wieku. Namalowany farbą olejną na płótnie, ma rozmiary 77 x 103 cm.  Mówią o nim już zapisy z lat 1649, 1680, 1702 i następne oraz liczne wota z XVIII wieku zawieszone przy wizerunku Bożej Rodzicielki, a podkreślające wyrazy wdzięczności za otrzymane łaski od jej czcicieli. Trudno dzisiaj ustalić pochodzenie i autora obrazu. Wiemy, że właściciele wioski Góra, bracia Górscy czcili ten wizerunek i umieścili go w kościele drewnianym. Nie istnieje żaden zachowany dokument świadczący o tym, że obraz był ukoronowany, choć posiada korony królewskie. Modlił się przed nim król Jan III Sobieski, który spędził w Górze Święta Bożego Narodzenia w 1684 i 1687 roku.  Żywotność kultu osłabła na początku XX wieku, gdy obraz w 1910 roku zastąpiono wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej (dzisiaj ten obraz znajduje się na ścianie kościoła Podwyższenia Krzyża na Górce). Obraz przeniósł do kapitularza zakonnego ks. Proboszcz Ludwik Walichnowski. Uczynił to przypuszczalnie z racji patriotycznych. Polska jak wiemy nie miała wówczas niepodległości, dlatego wierni wypraszali wolność u stóp Królowej Polski. Prawdopodobnie zanik kultu został spowodowany przez blisko czterdziestoletni pobyt obrazu w miejscu niedostępnym dla czcicieli. Dopiero na polecenie kard. Stefana Wyszyńskiego, który znał ten wizerunek, w 1950 roku obraz wrócił najpierw do kaplicy maryjnej, a 1987 roku księża marianie, którym od  1952 roku powierzył ksiądz prymas pracę parafialną w Górze Kalwarii, umieścili go w ołtarzu głównym. Dzisiaj na nowo wzmaga się jego kult. Mogą o tym poświadczyć licznie gromadzące wiernych nabożeństwa maryjne. Obraz ten dzisiaj jest zasłaniany obrazem Niepokalanego Poczęcia NMP autorstwa K. Zając z 1956 roku. Podczas odsłonięcia obrazu lud śpiewa pieśń: "Hołd Ci niesiem uwielbienia, Święta Matko Pocieszenia, nie opuszczaj nas".

Dzieje parafii i kościoła parafialnego

1252 rok – wieś Góra w mazowieckiej części diecezji poznańskiej otrzymuje dziesięciny na utrzymanie kościoła potwierdzone przez biskupa Boguchwała II, zapisane w Kodeksie Wielkopolskim
1406 rok – Góra przynależy do archidiakonatu warszawskiego, gdyż gród Czersk stracił na znaczeniu. Kościół Górki w późnym średniowieczu cieszył się przywilejem czterdziestu dni odpustu w święta maryjne ( potwierdzili to: biskup Andrzej Bniński w 1460 roku i biskup Wincenty Wirzbięta w 1472 roku)
1603 rok - najstarsze akta wizytacji parafii znajdujące się w Archiwum Archidiecezji Poznańskiej mówią o istniejącej w Górze szkole parafialnej i drewnianym kościele NMP Wniebowziętej.
1657 rok - kościół i wieś zniszczyły wojska Rakoczego z Siedmiogrodu.
1666 rok - wyludnioną wieś nabywa bp Stefan Wierzbowski (1620 - 1687) z zamierzeniem założenia ośrodka pasyjnego na wzór Jerozolimy.
1670 rok - powstaje miasto Nowa Jerozolima. Siedziba parafii przeniesiona jest przez biskupa z drewnianego kościoła (który znajdował się na miejscu obecnego kościoła parafialnego)  do nowego kościoła Świętego Krzyża na Kalwarii (miejsce to znajduje się obecnie na cmentarzu parafialnym), powierzonego księżom filipinom, a od 1683 roku księżom komunistom z Bawarii. Przy odbudowanym drewnianym kościele osadza bernardynów, powierzając im obsługę pielgrzymów.
1756 rok - drewniany kościół bernardynów uległ zniszczeniu w skutek pożaru lub huraganu. Franciszek Bieliński ufundował murowany kościół w stylu barokowym, zaprojektowany przez słynnego architekta włoskiego Jakuba Fontanę.
1791 rok - bp Remigiusz Zambrzycki siedzibę parafii przenosi do kaplicy Piłata przy rynku. Kościół na górce)
1798 rok - parafia górska przynależy do nowo powstałej Archidiecezji Warszawskiej.
1864 rok - następuje kasata klasztoru bernardynów za udział zakonników w Powstaniu Styczniowym.
1897 rok - kościół pobernardyński staje się kościołem parafialnym pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP
1940 rok - proboszcz parafii ks. Zygmunt Sajna (1897 - 1940) zostaje rozstrzelany przez hitlerowców w Palmirach.
1952 rok - 8 kwietnia kościół i parafię obejmują Księża Marianie.
1987 rok - obraz Matki Bożej Pocieszenia wraca do głównego ołtarza.
1999 rok - 13 czerwca papież Jan Paweł II beatyfikował ks. Zygmunta Sajnę oraz 107 innych męczenników "Golgoty Zachodu".
2001 rok - na rogatkach miasta wzniesiono 18 metrowy Krzyż Jubileuszowy jako wotum wdzięczności mieszkańców za opiekę Opatrzności Bożej nad miastem Góra Kalwaria.

Zabytki kościoła parafialnego

1. Brama prowadząca do kościoła od ul. Bł. Ks. Z. Sajny. Znajdują się na niej cztery figury kamienne z XVIII wieku przedstawiające św. Bernarda Sieneńskiego, św. Antoniego Padewskiego, św. Franciszka z Asyżu i św. Jana Kapistrana.
2.  Fronton. Znajduje się na nim kamienna tablica z napisem "Vota mea" wmurowana na pamiątkę odnowienia świątyni w 1848 roku.
3. Wnętrze kościoła.
*  Architektura i nastrój barokowy z drugiej połowy XVIII wieku, z licznymi aniołkami na gzymsach i rogach ołtarzy
* Chrzcielnica z XVII wieku
* Cztery ołtarze boczne z obrazami Szymona Czechowicza przedstawiającymi scenę z Ofiarowania Jezusa w Świątyni Jerozolimskiej, Świętą Rodzinę, św. Franciszka z Asyżu i św. Antoniego z Padwy.
* Barokowe stacje Drogi Krzyżowej zawieszone na filarach kościoła
* Ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Bożej oraz z bocznymi figurami świętych Piotra i Pawła, u zwięczenia ołtarza wizerunek św. Rocha
* Sarkofag z czarnego marmuru pod obrazem Świętej Rodziny, w którym znajdują się relikwie św. Waleriana, męczennika z III wieku, którego życie związane jest ze św. Cecylią, patronką chórów kościelnych. Relikwie te pobrane z katakumb św. Pryscylii w Rzymie sprowadził do Góry bp Wierzbowski w 1683 roku i ustanowił św. Waleriana Patronem Ziemi Czerskiej
* Organy
* W zakrystii meble intarsjowane z XVIII wieku oraz kopie portretów, które przedstawiają fundatora miasta bp Wierzbowskiego, fundatora kościoła marszałka Bielińskiego, założyciela Zakonu Marianów Ojca Stanisława Papczyńskiego, założyciela Zgromadzenia Sióstr  Eucharystek i odnowiciela księży Marianów, bp Jerzego Matulewicza.
* Kapitularz umieszczony za ołtarzem głównym
* Obraz  Maryi z Guadeluppe z oddającymi Jej cześć św. Karolem Boromeuszem i św. Ambrożym (szkoła hiszpańska XVII wiek)

Księża Marianie odremontowali kościół i odbudowali klasztor pobernardyński, w którym znajduje się kaplica zakonna z XIV wieczną drewnianą  Pietą oraz zachowany strzeliste krużganki i refektarz. Odpust w kościele odbywa się 8 grudnia w Uroczystość Niepokalanego Poczęcia NMP i święto patronalne Księży Marianów, dla których "Niepokalane Poczęcie Maryi jest pomocą i obroną". Takie słowa widnieją na łuku prezbiterium w kościele.

Ojciec Stanislaw PapczynskiBp Stefan WierzbowskiMarszalek Wielki Koronny-Franciszek BielinskiBlogoslawiony Jerzy Matulaitis-MatulewiczKsiadz Zygmunt Sajna